Część VI. Pytania o rozliczalność władz Samorządu Województwa Modelowego

Pytanie 28. Kto i w jaki sposób nadzoruje władze gminne, powiatowe, miejskie i wojewódzkie?

28.1. W razie, gdy uchwała lub rozporządzenie wojewódzkie narusza przepisy prawa wyższego rzędu, Prezydent Rzeczypospolitej może zaskarżyć je do Naczelnego Sądu Wojewódzkiego. Gdy uchwała lub rozporządzenie wojewódzkie rażąco narusza Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej lub ustawy, a w szczególności, jeśli godzi ona w integralność terytorialną lub bezpieczeństwo państwa, Prezydent Rzeczypospolitej może stwierdzić jej nieważność przed skierowaniem jej do rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Wojewódzki. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny może przejąć wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej do rozpatrzenia.

28.2. W razie, gdy uchwała lub zarządzenie rady gminy, powiatu lub miasta na prawach powiatu narusza przepisy prawa wyższego rzędu, Marszałek Województwa może zaskarżyć je do Naczelnego Sądu Wojewódzkiego.  Gdy uchwała lub zarządzenie gminne, powiatowe lub miejskie jest rażąco sprzeczne z prawem krajowym lub wojewódzkim, Marszałek może stwierdzić jego nieważność przed skierowaniem go do rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Wojewódzki.

28.3. Nad gospodarką finansową i sprawami zamówień publicznych w organach władzy samorządu naszego Województwa oraz w samorządowych jednostkach organizacyjnych i samorządowych osobach prawnych w naszym Województwie sprawuje nadzór Wojewódzka Izba Obrachunkowa. Izba ta sprawuje również nadzór nad podmiotami gospodarczymi (przedsiębiorcami) oraz innymi podmiotami w zakresie wykorzystywania przez nich środków z budżetu gminy, budżetu powiatu, budżetu miasta na prawach powiatu bądź budżetu województwa.  

28.4. Nad skutecznością działań władz wojewódzkich nadzór sprawuje Kolegium Województw. Odpowiednie zespoły Kolegium Województw regularnie organizują Przeglądy Partnerskie kluczowych obszarów polityki publicznej w naszym Województwie. W razie stwierdzania przedłużającego się braku skuteczności działań organu władzy wojewódzkiej w określonym obszarze spraw publicznych, Kolegium Województw wydaje zalecenia lub wyznacza Doradców Akredytowanych, którzy na bieżąco wspierają władze wojewódzkie w poprawie skuteczności działań w określonym obszarze. W przypadku, gdy wspomniane środki nie zaowocują poprawą skuteczności, Kolegium Województw ma prawo wprowadzić zarząd komisaryczny w danym obszarze spraw publicznych. Zarząd taki może być wprowadzany na okres nie dłuższy niż do wyboru Sejmiku Wojewódzkiego kolejnej kadencji.  

28.5. Marszałek Województwa sprawuje nadzór nad skutecznością działań władz gmin, powiatów i miast na prawach powiatów. Postanowienia pkt. 28.4. stosuje się tutaj odpowiednio. Organowi gminy, powiatu lub miasta na prawach powiatu będącego przedmiotem działań nadzorczych Marszałka przysługuje skarga do Senatu Województwa, który może uchylić decyzje nadzorcze Marszałka Województwa większością 60% głosów. Nadzór nad określonym obszarem polityki publicznej w gminie, powiecie lub mieście na prawach powiatu Marszałek Województwa może przekazać Kolegium Województw, na okres nie dłuższy niż dwa lata.

28.6. W razie rażącego i powtarzającego się naruszenia Konstytucji lub ustaw przez Sejmik, Prezydent Rzeczypospolitej rozporządzeniem skraca kadencje Sejmiku. Rozporządzenie takie wchodzi w życie w terminie nie krótszym niż siedem dni, w którym to czasie Sejmik może podjąć uchwałę o zwróceniu się do Senatu Rzeczypospolitej ze sprzeciwem wobec decyzji Prezydenta Rzeczypospolitej. Senat Rzeczypospolitej większością 60% głosów może uchylić rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej przed dniem jego wejścia w życie. W sytuacji, gdy działania Sejmiku zagrażają bezpieczeństwu państwa i porządkowi konstytucyjnemu, Prezydent rozporządzeniem może skrócić kadencję Sejmiku ze skutkiem natychmiastowym. W takiej sytuacji nie przysługuje prawo zwrócenia się ze skargą do Senatu Rzeczypospolitej.

28.7. Jeżeli rażącego i powtarzającego się naruszenia naruszenia Konstytucji lub ustaw dopuszcza się Marszałek Województwa lub Minister Wojewódzki (w tym w wypełnianiu swoich kompetencji nadzorczych nad organami władz gmin, powiatów i miast na prawach powiatu), Prezydent Rzeczypospolitej decyzją składa ich z urzędu. Decyzję prezydenta Marszałek Województwa lub Minister Wojewódzki może zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

28.8. W przypadku, gdy w wyniku działań nadzorczych Prezydenta Rzeczypospolitej powstaje sytuacja, w której nowego Marszałka lub Ministrów Województwa nie można niezwłocznie powołać w procedurze określonej w niniejszej Karcie, Kolegium Województw wyznacza zarząd komisaryczny.

28.9. W razie rażącego i powtarzającego się naruszenia Konstytucji, ustaw, oraz Karty Wojewódzkiej, Wojewódzkich Uchwał Zasadniczych i uchwał wojewódzkich przez radę gminy, powiatu, lub miasta na prawach powiatu, Marszałek Województwa składa wniosek o skrócenie kadencji rady gminy, powiatu lub miasta na prawach powiatu. Wniosek ten wymaga zatwierdzania przez Sejmik większością 2/3 pełnego składu Sejmiku. Jeżeli natomiast takiego rażącego i powtarzającego się naruszenia dopuszcza się wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, lub członek zarządu powiatu, Marszałek Województwa składa wniosek do Naczelnego Sądu Wojewódzkiego o złożenie go z urzędu.



kontakt@zdecentralizowanaRP.pl
kontakt dla mediów: +48 505 874 700